Berichten

Rabarber

Rabarber is een van de eerste gewassen die in het voorjaar van de koude grond kan worden geoogst. Het stelt geen hoge eisen aan de grond en vraagt niet veel verzorging. Het hoort tot de plantenfamilie boekweit. De planten kunnen 15 jaar oud worden.

Standplaats
Rabarber verdraagt lichte schaduw, liefst op een warme plek aan de slootkant. Plant een nieuwe stronk op een plek waar nog nooit rabarber heeft gestaan. Rabarber kan ook goed tussen de vaste planten in een bloeiende border. Het maakt mooi groot blad. Een verzorgde plant gaat 15 jaar mee.

Bodem en bemesting
Rabarber groeit op grond die diep is losgemaakt, 35 cm diep en vochthoudend. In de winter kunnen ze max. 14 dagen onder water staan. In de zomer max. 4 dagen zonder water. Rabarber houdt van zware organische bemesting voor een goede opbrengst.

Rabarber in bloei = eetbaar = snijbloem

Nieuwe plant
Er worden stukken wortel geplant van een minstens drie jaar oude plant. Scheuren en planten gebeurt in november. Met een scherpe spade verdeel je de pol in stukken, bijvoorbeeld 4 stukken. Na het scheuren laat je de wortelstekken enkele dagen opdrogen. De plant neemt 1 x 1 m ruimte in. Plant in een ondiep plantgat van ongeveer 5 cm zodanig dat de neuzen net onder de grond zitten. Ieder jaar in februari/maart compost geven.
Je kunt nu een plant in een pot kopen bij een biologische tuinderij of kwekerij. Dan heb je volgend jaar eigen rabarber uit eigen tuin.

rabarber met blad

Oogsten
De bladeren zijn giftig, maar wel goed voor de composthoop. Je kunt de stengels beter niet afsnijden, dan heb je kans op rot en daardoor beschadigde knoppen en slappe stengels. Trek liever de stengels los door de steel zo laag mogelijk beet te pakken en hem af te breken met een draaiende beweging. Oogst niet meer dan de helft van de stelen, de rest is nodig voor later of voor voldoende kracht in de plant voor volgend jaar.

Voedingswaarde
Het bevat waardevolle mineralen en vooral vitamine C en veel oxaalzuur. Dit zit vooral in het blad en trekt omstreeks 24 juni (Sint Jan) naar de stengels. Daarna is het beter om geen stengels meer te oogsten. Oxaalzuur bindt kalk en dus ook uit ons lichaam. Dit gebeurt alleen als je er veel van eet. Rabarber is minder geschikt voor jonge kinderen en voor mensen met nierklachten.

Voor gezonde mensen kan rabarber stimulerend werken op de stofwisseling. Door toevoeging van wat citroen- of sinaasappelssap is het niet nodig om suiker toe te voegen. Kook gedroogde dadels of rozijnen mee om de zure smaak te verminderen.  Of doe een beetje honing over de gekookte rabarber vlak voordat je het eet.

Recept Rabarber

Voorbereiden
Gebruik verse, niet slap hangende, rabarber zonder blad. Het is niet nodig om rabarber te schillen. Verwijder voor het koken het bruine velletje onder aan de steel. Snijd het witte stuk onderaan de steel in kleine stukjes en kook dit ook mee. Het verzacht de zure smaak. Verwerk rabarber meteen om vitamineverlies te voorkomen.

  • Recept voor Rabarbermoes (1 liter)
  • 1 kg rabarber in stukjes van 1 cm1 cm water (of 4 eetlepels)
  • 80 gram klein gesneden dadels
  • 30 gram klein gesneden gemberwortel
  • de schil en sap van een sinaasappel of halve citroen
  • eventueel 1 lepel arrowroot om te binden.

Doe de rabarber met een bodempje water, dadels, gember in een pan en vermeng alles goed. Breng al roerend aan de kook op matig vuur. Kook het 5 minuten gaar. Los arrowroot op in het vruchtensap en roer het door de rabarber. Laat het nog even aan de kook komen. Laat de rabarber afkoelen. 
Serveer met zelfgemaakte vanillevla of op een beschuit met aardbeien 

Bronnen 
Gezond Lekker Eten, Christofoor, 1989
Wilde venkel en rabarber, Caroline Zeevat en Ans Withagen, Van Dishoeck 2009.
Handboek ecologisch tuinieren, Velt, 2014

TuinTips voor Mei

Korenbloemen
Korenbloemen – Centaurea zaaien

De dagen worden langer en de kans op vorst aan de grond is bijna voorbij na IJsheiligen op 15 mei. Er is veel te doen in de tuin en moestuin.  Ga zo nu en dan even rustig zitten om te genieten van het frisse blad dat boven de grond komt en de voorpret van wat er aan bloemen en geuren komen gaat.

In de snijbloementuin

  • De vorstbestendige eenjarigen die je hebt voorgezaaid kan je nu uitdunnen, zodat je ze kunt overplaatsen naar de definitieve plek in je snijbloementuin. 
  • Zaai snel groeiende eenjarigen in je plantvakken waar later in het jaar gaten gaan vallen. Zoals Kantbloem (Ammi majus), Juffertje in het groen (Nigella), Cerinthe, Schildzaad (Alyssum), Goudsbloem (Calendula), Korenbloem( Centaurea), of een wilde bloemen mengsel met inheemse soorten. 
  • Zaai de Zinnia’s ter plaatse op 12 mei of op een van de dagen daarna. 
  • Zaai tweejarigen zoals Vingerhoedskruid (Digitalis) en de prachtige muurbloemen (Erysimum) in vele kleuren. 
  • Je kunt nu een bloemenweide zaaien met eenjarige en vaste soorten. Kies een zonnige plek met goed doorlatende grond. Maak het onkruidvrij. Spit de bovenste 30 cm los en egaliseer het of maak juist een heuveltje. Zaai breedwerpig, zoals de boeren vroeger zaaiden. Rol het aan met een grasrol (gevuld met water) of druk het aan door er houten plank op te leggen en overheen te lopen. Blijf de eerste 6 weken 3x per week water geven zodat de zaden ontkiemen. 

Oogsten:

Primula elatior – Slanke sleutelbloem in vochtige bosgrond
  • Oogst zaad van de inheemse soorten: Gulden-, Slanke- en Gewone sleutelbloem (Primula veris, Primula elatior en Primula vulgaris). Als je ze nu uitzaait, geef ze dan regelmatig water. 

Bollen en knollen 

Wilde hyacinten
  • Als de voorjaarsbollen zijn uitgebloeid laat dan het blad afsterven. Het blad zorgt voor het opladen van de bol zodat die volgend jaar weer kan groeien en bloeien. 
  • Als de wilde hyacinten (Hyacynthoides non scripta) zijn uitgebloeid kan je ze uitsteken en ze scheuren zodat je meerdere planten hebt. Als je met het groene loof eraan herplant maken ze snel nieuwe wortels. Snijd in dat geval wel de bloemhoofden af. 
  • Snijd de bloemhoofden van de late tulpen af en geef ze voeding: bloed-, vis- en beendermeel. Dit stimuleert de groei van het groene blad voordat het afsterft zodat de bol voldoende zon oplaadt (photosynthese)  die volgend jaar weer kan groeien en bloeien. 
  • Als de bloeiende uienbollen net over het hoogtepunt van hun bloei zijn, snijd ze dan af en zet ze met een klein bodempje water in een hoge vaas om te verdrogen. Je hebt er de hele winter plezier van.
  • Knip het loof van de bloeiende uienbollen weg. Dat kan omdat de bollen al opgeladen zijn oor volgend jaar. 

Oogsten: 

Door het warme voorjaar zijn de meeste tulpen al over hun hoogtepunt heen. Heerlijke bloemen om te knippen uit je eigen tuin: 

  • Narcissen, tulpen, hyacinten, fritillaria, sieruien 
  • Euphorbia, Helleborus, Lelietje-van-Dalen, Salomonszegel 

  Vaste planten, heesters en bomen 

Calycanthus - specerijstruik

Snoeien en opruimen

  • Om de bloei te verlengen van zomer- en najaarsbloemen knip je 1/3 e van de stengels 1/3 e terug (dit heb ik geleerd van Jacqueline van der Kloet). Het vertraagd de maken van nieuwe knoppen in die bloemstengel. Het stimuleert om nieuwe knoppen te maken en je hebt daardoor een tweedebloei of een langere bloei. Ik doe het jaarlijks bij Phloxen, Monarda, Helenium. 
  • Voorjaarsbloeiende heesters kunnen direct na de bloei worden uitgedund of iets worden teruggesnoeid, zodat ze volgend jaar weer mooi bloeien. 
  • Als je buxus in je tuin hebt dan kan je die nu met een snoeischaar in vorm knippen. Doe het niet met een heggenschaar, want dat geeft een lelijk resultaat. 
  • Is je buxus ter ziele dan kan je die vervangen door Lonicera nitida ‘Green Envy’ of Choisya ternata 
  • Bindt de zoete erwten – Lathyrus iedere week op zodat er rechte stengels groeien die mooi in je vaasjes staan. 
  • Knip de blauwkussentjes – Aubretia en Schildzaad – Alyssum terug voor een tweede bloei. 
  • Je kunt de vroegbloeiende clematis uitdunnen voor een tweede bloei.
  • Laatbloeiende clematis opbinden. 
  • Blijf wieden, niet schoffelen, maar ongewenste kruiden tussen de vaste planten wegtrekken. 
  • Dikke pollen vaste planten kan je uitgraven, op een grondzeil leggen en ze scheuren om te vermeerderen om ze op die manier te verjongen. 
  • Knip de oude stengels terug van de schilpadbloem – Penstemons 

Planten 

  • Dahlia en andere zomerbollen kan je nu planten, voor een lange zomer vol bloemen in je tuin. Als je dit nog niet gedaan hebt: doe het nu zo vroeg mogelijk in mei. 
  • Op patio’s – binnenplaatsen kan je mooie klimmers vanuit potten, van tenminste 35 cm doorsnee, laten groeien tegen de muren. Of maak een wigwam van hazelaarsstokken en takjes van zilverberk. 
  • Eenjarige kunnen vanaf 15 mei naar buiten. Geef de planten maandelijks biologische voeding zodat ze lekker te eten en te drinken hebben tijdens het groeiseizoen. 

Moestuin

  • Plant courgette en pompoen. Let op dit worden grote planten van 1 x 1 meter. Er zijn ook klimcourgette en klimpompoen verkrijgbaar. 
  • Zaai bietjes, wortels, erwten en sla. Of zaai een tweede ronde zodat je over 6 weken weer verse sla hebt. 
  • Geef regelmatig water. Minimaal 3 x per week bij droog weer om te voorkomen dat de compost uitdroogt. 
  • Houd de muntplanten onder controle. Ze maken graag ondergrondse wortels en voor je het weet wandelen ze door je hele tuin.  
  • Bieslook, venkel, dille en marjolein kunnen een klein beetje worden teruggeknipt om ze goed in vorm te houden. Heerlijk om het verse loof in de keuken te gebruiken.  
  • Aardbeien worden bestoven door insecten. Zorg er voor dat de planten bereikbaar zijn voor insecten en niet zijn afgedekt door fijn gaas. 
  • Je kunt klein fruit afdekken tegen vogels. Ik doe dat niet! Omdat er regelmatig vogels vast komen te zitten in de netten. In mijn tuin mogen de vogels mee eten.
  • Meeldauw kan je het beste wegknippen en niet op de composthoop gooien, maar in de afvalbak om verspreiding te voorkomen. 

Oogsten 

  • Rabarber kan geoogst worden. 
  • Raapsteeltjes
  • Misschien ook al de eerste pluksla 
  • Rozemarijn: lekker bij de gebakken aardappels 
  • Salie: lekker bij de pasta 
  • Munt: met gember om thee van te trekken 

Tuinklusjes in Mei 

regelmatig water geven
  • Blijf wieden, vooral op warme en droge dagen zodat de ongewenste kruiden snel uitdrogen. 
  • Zet plantsteunen neer bij hoge vaste planten die bij harde wind of regen kunnen omvallen zoals Delphiniums en Pioenen. 
  • Geef je potten iedere twee weken vloeibare plantenvoeding om de bloei te stimuleren. 
  • Ga je nieuwe potten vullen, meng dan 1/3 perliet door de tuinaarde (of gebruik turfvrije potgrond die in Nederland moeilijk verkrijgbaar is.) voor de afwatering van de planten in de potten. 
  • Als je brandnetels en smeerwortel in je tuin hebt dan kan je daar goede vloeibare plantenvoeding van maken: verzamel het in een teil en vul het met water. Laat het een week staan. Het gaat stinken. Giet het in een tankje en gebruik het als plantenvoeding. 
  • Als de Dahlia’s aan het eind van de maand flink veel blad hebben gemaakt kan je de stengels uitdunnen om de bloei te stimuleren. 
  • Snoei de hagen 1x (voor de langste dag van het jaar) en geef ze plantenvoeding.  
  • Houd de naaktslakken in de gaten. Gebruik aaltjes of nemaslug die de slakken bestrijden en verzamel koffiedrap. Leg dit om de planten heen die door de slakken worden aangevreten. 
Bloemenwei in April

TuinTips voor April

April is de drukste tijd in de tuin. Geen paniek: doe alles stapje voor stapje, dan krijg je alles voor elkaar. Het is belangrijk om een paar momenten te kiezen om in de zon te zitten, naar de zingende vogels te luisteren en de kleur in je tuin te bewonderen. Maak een notitie over de gaten in de beplanting in je voorjaarstuin zodat je in september bollen kunt bestellen die je in september/oktober kunt planten. 

Zinnia’s bloeien tot aan de nachtvorst, mooie snijbloem

De bio snijbloementuin 

  • Begin met het zaaien van vorstbestendige eenjarigen zoals Afrikaantjes –  Tagetes (de hoge zijn heel leuk), papavers en klaprozen, dille, cerinthe, komijn, Salvia uligunosa  
  • Begin met het uitplanten van zaailingen die je binnen hebt gezaaid zoals cosmos en saffloer op beschutte plaatsen in je tuin. 
  • Als je al binnen hebt voorgezaaid dan kan je de kleine plantjes verspenen  
  • Zaai vaste planten zoals stokrozen, delphiniums, vlasleeuwbekjes en echinacea’s. Vul een zaaibak met turfvrije compost en bevochtig het met water. Zaai de zaden 1 cm uit elkaar in een vierkant grid in de compostoppervlakte. Je hoeft het niet direct weer water te geven. Zet het op een lichte koele plaats in een vensterbank of als je er een hebt in een koude bak of een plastic tunnel met vloerwarmte.  
  • Later in de maand dun je de vorstbestendige eenjarigen uit.  
  • Verpot de stekjes van vorig jaar van Verbena, Penstemon die je vorig jaar in in de nazomer of hebt afgeknipt. Ze zijn nu goed doorworteld en zullen genieten van verse compost zonder turf.  
  • Ze de siererwten uit. Zet drie of vier stokken neer bovenin aan elkaar vastgemaakt. Bij iedere stok twee plantjes of leg bij iedere stok twee erwten. Graaf een goed diep gat en vul het met boerderijmest. Bind ze op tegen de stok of boog en geef ze een flinke slok water.  
wilde bollen mengsel met o.a. botanisch tulpje Tulipa Clusiana in de voorgrond

Bollen en knollen 

  • Als je Dahliaknollen hebt besteld en ontvangen, dan is het nu het moment om ze in potten met tuinaarde te zetten volgens de bijgeleverde instructie. Dan heb je de hele zomer snijbloemen tot aan de eerste nachtvorst in november. Mijn favoriet is Dahlia Walzing Mathilda 
  • Stop met het aanplanten van zomerbloeiende bollen zoals gladiolen, nerine, crocosmea, allium sphaerophalum, anemone coronaria. Plant ze in potten of in de grond.  
  • Plant leliebollen direct in de grond. Geef ze de ruimte. Op zware grond, zoals klei, voeg je fijn grind toe of grof zandvoor voldoende drainage. 
  • Alle bollen die je nog binnen hebt staan kunnen buiten in de tuin worden geplant, zodra de zijn uitgebloeid, zoals narcissen, hyacinten. Zet ze op een halfschaduw plekje, niet in de zon, dan drogen ze te snel uit. 

Oogsten 

Mooie bloemen om te knippen uit de tuin zijn 

  • Narcissen, kieveitsbloemen, helleborus, tulpen met lange en korte stelen. 
  • Knip alle laatste overblijfselen van vorig jaar weg van grassen en vaste planten. 

Vaste planten, heesters en bomen 

  • Houd het onkruid goed in de gaten. Schoffel zo min mogelijk, maar trek zoveel mogelijk het onkruid uit de grond. Ik heb altijd handschoenen aan, werkt lekker snel. Gooi het onkruid niet op de composthoop. Deze maand om de dag onkruid wieden totdat de planten de hele bodem hebben bedekt.   
  • Lavendelplanten moeten nu worden teruggeknipt, anders gaan ze er rommelig uitzien. Knip de oude bloemstengels weg en 1 cm van de uitgroei van de nieuw uitgelopen plant. Snoei niet te diep in het oude hout. Breng de plant in een mooie vorm. Geef de plant iedere week wat bloemenvoeding in het water zodat ze er mooi uit blijft zien.  
  • Haal graspollen tussen de bestrating uit waar nodig. Spuit niet met gif. Eventueel kan je het onkruid wegbranden, maar pas op voor lopende vuurtjes.  
  • Tot half april kan je heesters snoeien die kleurrijke wintertakken maken, zoals kornoelje en wilg. Knip ze af op kniehoogte en geef compost en dek de grond ze af (mulch) met haksel of verteerd blad.  
  • Knip de uitgebloeide winterjasmijn in vorm tot 5 cm boven het oude hout om de groei van nieuwe takken te stimuleren.  
  • Snoei de Italiaanse clematis viticella terug tot kniehoogte boven een groepje bloemknoppen. Spreid de takken zo breed mogelijk uit op het klimrek voor een optimale groei. Geef voeding met organische mest en dek de grond af met verteerde bladaarde of haksel.  
  • Plant nieuwe wintergroene heesters en bomen. Je kunt wintergroene heesters en boompjes nu het beste verplanten zodat ze in de opwarmende grond nieuw wortels kunnen maken. Geef ze regelmatig water tot in de herfst. 

 Moestuin 

Snijsla Mesclun over één maand is het zo ver
  • Deel de moestuin in 6 vakken voor de wisselteelt. Lees over ecologisch moestuinieren bij velt.be 
  • Zet groenten en fruit bij elkaar die elkaar versterken, zoals knoflook naast tuinbonen tegen de luizen. Tegenwoordig heet dit permacultuur, maar het is gewoon gebruik maken van de beste combinaties en goed grondgebruik om de grond en de gewassen gezond te houden. Gebruik biologische zaden, verkrijgbaar van verschillende merken. Kijk bij Jansen zaden en de bolster.nl 
  • Plant de bio aardappels 2x de diepte. Kijk bij Vanderwal.nl Het hoeft niet in een rug, zoals je op het platteland ziet. Je kunt ze gewoon twee maal de diepte in de grond graven, eventueel met een bollenpriem of een aardappelpoter. 
  • Zaai Nieuw Zeelandse spinazie. Het groeit eindeloos, maakt leerachtig blad en kan goed tegen droogte. Wekelijks water geven is voldoende. Ik heb er weken van gegeten. 
  • Zaai een rijtje pluksla Sla Mesclun. Dat is een zadenmengsel van verschillende soorten sla.  wekelijks pluk of knip je een stukje af. Het groeit weer aan! In het begin kan je er zaailingen uit halen en uitplanten om kroppen sla te laten groeien.    
  • Je kunt nu al voorzaaien op een zaaibed van 1 x 1 m: pastinaak, palmkool, spruitjes  en boerenkool.  
  • Leg voorgeweekte stamboonerwten neer. Stamslaboon Kelvedon Wonder heeft geen steun nodig. Laat ze doorgroeien totdat de peulen lekker dik zijn en als je die opent zitten er heerlijke zoete erwtjes in.  
  • Zaai venkel en dille en evt. Pastinaak om te laten uitgroeien tot mooie schermbloemen die prachtig staan samen met Dahlia’s of Zinnia’s. 
     

Fruit 

  • Heb je aardbeien in je tuin? Geef ze compost zonder turf en leg een laagje stro rondom de plantjes zodat de aardbeien op het stro rusten en minder snel door bodemdiertjes worden aangevreten. Daarom heten ze strawberries. 
  • Geef alle bessenstruiken wat compost zonder turf en dek het af met een dun haksellaagje of met stro. Wil je vers fruit in je tuin? Kies dan zomer- en herfst frambozen, kruisbessen en blauwe bessen, aalbes en taybes. Allemaal erg lekker en dat vinden de vogels ook.  
    Ik gebruik geen vogelnetten omdat de vogels daar vaak in komen vast te zitten. 
bloemenwei
zaai NU een bloemenwei met klaprozen in juni

Andere klusjes 

  • Zet overal in je tuin schalen en schoteltjes neer met water voor de vogels, vlinders en insecten. Zij drinken ook veel water. Of leg een vijver aan met een moerasje er langs waar insecten kunnen drinken. Erg leuk om zo de insecten van dichtbij te kunnen bespieden. 
  • Zaai een wilde bloemenwei met inheemse soorten, het liefst met soorten die van oorsprong in jouw omgeving voorkwamen. Je kunt ze bestellen bij cruydthoeck.nl, of kijk op https://www.wildeweelde.nl/wilde-weelde-bedrijven-op-de-kaart#kaart en selecteer kwekerijzaden. 
  • Kijk nu goed om je heen welke voorjaarsbloemen je ziet en maak foto’s van wat je mooi vindt. Veel stinzeplanten bloeien in het voorjaar. Kijk naar de Bloembollenwei in De Steeg op qgardens.nl. Bestel ze nu. Er zijn leuke mengsels ook voor bloembollen die zichzelf vermeerderen. Ze worden geleverd in september. Plant ze binnen een paar dagen na levering in de bloemenwei voor vroege bloei in je tuin. Bovendien is het goed voor de insecten die vroeg uit hun winterslaap komen en meteen nectar te eten hebben.  
  • Begin met het neerzetten van plantsteunen bij hoge vaste planten die door de wind nog wel eens omvallen, zoals Dahlia’s en Zinnia’s. Dat kan door stokken eromheen te zetten verticaal in de grond en horizontaal verstevigen. Het kan ook met omgebogen betonstaal o.a. verkrijgbaar op de open dag van Jacqueline van der Kloet in Weesp tijdens het Paasweekend. Of kijk bij Marieke Nolsen hoe zijn van stokken uit het bos plantsteunen heeft gemaakt. 
  • Heb je naaktslakken in je tuin en wil je daar van af? Gebruik de biologische nematoden-aaltjes. Kijk op biobestrijding.nl of zaai afrikaantjes en /of knoflook. Je hebt hele leuke Afrikaantjes: Tagetes patula of Tagetes lucida, Tagetes tenuifolia. 

#tuinontwerp #gardendesign #tuincoach #gardencoach #tuinadvies #gardenadvice #schetsservice #sketchservice #beplantingsplan #plantdesign #natuurlijketuin #natralisticgarden #speelsetuin #playfullgarden #natuurspeelplaats #natureplayground #kindvriendelijketuin #childfriendlydesign #biodiversiteit #biodiversity #natuurvriendelijk #naturefriendly #wildebloemen #zaaien #wildflowers